Mediacja jest niewątpliwie alternatywną i można ująć – najlepszą metodą rozwiązywania sporów. Alternatywną od postępowania sądowego, które ma charakter stanowczy i bardzo sformalizowany. Jej fundamentami są zasady wyznaczające jej odrębność i indywidualizm. Mediacja opiera się na zasadach:
dobrowolności – strony przystępują do niej tylko wówczas gdy chcą osiągnąć porozumienie w dzielącym je sporze, a zgoda na mediację musi występować na każdym jej etapie, aż do jej zakończenia,
neutralności mediatora i miejsca mediacji – osoba mediatora pozostaje bezstronna, nie opowiada się za żadną ze stron, nie kreuje swoich ocen ani sytuacji ani osób uczestniczących w tym procesie, nie narzuca swoich opinii ani rozwiązań. Co ważne również mediator nie dąży za wszelką cenę do osiągnięcia przez strony porozumienia, ugoda bowiem ma być efektem współpracy stron, a miejsce w którym odbywają się spotkania jest neutralne (żadna ze stron nie jest związana z danym miejscem)
pełnej kontroli stron – to strony podejmują decyzję i kształtują porozumienie, decydują o jego istotnych elementach i treści a także o ilości spotkań (rzadko zdarza się aby na pierwszej sesji od razu zostało wypracowane porozumienie)
poufności – wszystkie informacje uzyskane podczas mediacji pozostają poufne, objęte tajemnicą co oznacza, że nie można ich wykorzystać do innego postępowania oprócz tego, którego mediacja dotyczy, a nadto mediator jest zobowiązany do zachowania w tajemnicy informacji pozyskanych przy prowadzonej mediacji
akceptowalności mediacji – dotyczy ona zarówno osoby mediatora jak i samej mediacji i oznacza, że obie strony muszą daną osobę jako mediatora zaakceptować, nie może mediacja odbywać się gdy jedna ze stron nie zgadza się na daną osobę albo gdy wybór osoby został jej narzucony. Mediacja odbywa się według pewnego ustalonego schematu i jej przebieg musi być aprobowany przez strony przez cały czas trwania mediacji, bowiem tylko tak stworzone warunki pozwolą na wypracowanie przez strony wspólnego porozumienia.
profesjonalizmu w mediacji – mediator nie jest osobą przypadkową, jest specjalistą w dziedzinie mediacji, który nie tylko ukończył szkolenie, ale stale poszerza swoją wiedzę i umiejętności aby jak najlepiej wykonywać swoją pracę.
szacunku – każda bez wyjątku mediacja zawsze prowadzona jest z poszanowaniem godności i z szacunkiem dla obu stron sporu, a mediator czuwa aby zwaśnione strony odnosiły się do siebie z szacunkiem, bez niepotrzebnych emocji
bezinteresowności – zasada ta dotyczy mediatora, który jest osobą „z zewnątrz”, nie zaangażowaną w konflikt i co najważniejsze – nie może być ani spokrewniony ani nawet prywatnie nie powinien znać stron, gdyż mogłoby to budzić wątpliwości co do jego bezstronności, nie może również wykorzystywać ani znajomości stron mediacji ani tego co dowiedział się podczas mediacji do własnych interesów.